ถ้าอยากเที่ยวเชียงใหม่ในมุมที่ได้ลองทำอะไรใหม่ๆ ไปพร้อมกับรู้จักวิถีชีวิตคนท้องถิ่น ลองขยับออกจากตัวเมืองไปเยือนชุมชนออนใต้ อำเภอสันกำแพง ที่นำภูมิปัญญาพื้นบ้าน งานฝีมือที่สืบทอดกันมา อาหารพื้นบ้านที่ใช้วัตถุดิบใกล้ตัว และวัฒนธรรมล้านนามาต่อยอดเป็นกิจกรรมสร้างสรรค์ ให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้ผ่านการลงมือทำจริง ท่ามกลางบรรยากาศทุ่งนาและภูเขาที่ชวนให้ออกไปใช้ชีวิตช้าๆ สักวัน

ออนใต้ประกอบด้วย 11 หมู่บ้าน แม้แต่ละแห่งจะมีเรื่องราวและเอกลักษณ์ของตัวเอง แต่ก็มีแนวคิดหลักน่ารักๆ อย่าง “พันนาภูเลา ร้อยเรื่องเล่า เมืองเก่าออนใต้” ที่ชวนให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสเสน่ห์ของชุมชนผ่านสิ่งที่คนในพื้นที่มีอยู่จริง ทั้งยังให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนด้วย

เริ่มต้นทำความรู้จักออนใต้ผ่านเรื่องใกล้ตัวอย่างอาหารกันก่อน ที่ออนใต้ฟาร์ม ซึ่งมีกิจกรรมให้เรียนรู้วิถีเกษตร ตั้งแต่เก็บผักอินทรีย์และสมุนไพรจากแปลงมาปรุงเป็นอาหารพื้นบ้าน ไปจนถึงการลิ้มลองเมนูที่ใช้วัตถุดิบท้องถิ่นอย่างผักเชียงดา ซึ่งเป็นผักที่นิยมในอาหารเหนือ ทำให้มื้อนี้ไม่ได้มีแค่ความอร่อย แต่ยังได้รู้จักเรื่องราวเบื้องหลังวัตถุดิบด้วย ทำให้มื้อธรรมดามีเรื่องเล่าเพิ่มขึ้นอีกนิด

กินอิ่มแล้ว ลองเปลี่ยนมาสนุกกับกิจกรรมคราฟต์ที่มีให้เลือกหลากหลาย ทั้งการทอผ้าและย้อมสีธรรมชาติ ที่ทำให้เห็นว่าเบื้องหลังผ้าหนึ่งผืนมีรายละเอียดมากกว่าที่คิด ตั้งแต่การเลือกเส้นใย การสร้างลวดลาย ไปจนถึงการทำให้สีติดบนผืนผ้า ใครอยากมีผลงานฝีมือตัวเองติดไม้ติดมือกลับบ้าน ก็ลองทำผ้ามัดย้อมที่มีเพียงชิ้นเดียวในโลก หรือจะลองไปทำความรู้จักสมุนไพรนานาชนิดผ่านการทำลูกประคบก็ได้เช่นกัน

อีกเสน่ห์ของออนใต้คือธรรมชาติที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตชุมชน ลองออกไปชมทุ่งนาที่เปลี่ยนบรรยากาศตามฤดูกาล หรือแวะอ่างเก็บน้ำแม่ผาแหน แหล่งน้ำสำคัญที่มีแนวภูเขาเป็นฉากหลัง เหมาะกับการพักสายตาจากความวุ่นวายของเมือง และหากมีเวลา ลองอยู่ต่อจนค่ำเพื่อเปลี่ยนบรรยากาศจากการชมวิวภูเขามานอนดูดาว เพราะออนใต้เป็นหนึ่งในชุมชนอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดของไทย ที่มีการจัดการแสงรบกวน ทำให้สามารถมองเห็นดวงดาวได้ชัดเจนในคืนที่ท้องฟ้าเปิด ส่วนใครชอบตามหามุมถ่ายรูปแปลกตา ก็มีดอยม่อนจิ๋ง ภูเขาที่มีรูปทรงชวนให้นึกถึงภูเขาไฟฟูจิ จนมีชื่อเรียกเล่นๆ ว่า “ฟูจิออนใต้” ให้แวะไปถ่ายรูปคู่

สิ่งที่ทำให้ออนใต้น่าสนใจจึงไม่ใช่แค่กิจกรรมหรือพิกัดถ่ายรูป แต่เป็นการที่งานคราฟต์ อาหาร และการท่องเที่ยวเชื่อมโยงกับสิ่งที่ชุมชนมีอยู่ ทั้งความรู้ของคนท้องถิ่น ผลผลิตทางการเกษตร และทรัพยากรธรรมชาติ การมาเยือนจึงเป็นโอกาสให้เราได้เรียนรู้ พร้อมสนับสนุนงานของคนในพื้นที่และช่วยสร้างรายได้กลับสู่ท้องถิ่น การมาเที่ยวที่นี่จึงไม่ใช่แค่การขับรถแวะหลายจุดแล้วถ่ายรูปกลับบ้าน แต่เป็นการค่อยๆ ทำความรู้จักเชียงใหม่อีกมุม ผ่านสิ่งที่ผู้คนปลูก ปรุง ทำ และดูแลอยู่ทุกวัน

ใครชอบเที่ยวแบบได้ลงมือทำ อิ่มอร่อยกับอาหารพื้นบ้าน และใกล้ชิดธรรมชาติในทริปเดียว ออนใต้ก็เป็นอีกมุมของเชียงใหม่ที่น่าลองไปสัมผัส แล้วเผื่อเวลาเดินเที่ยวแบบไม่ต้องรีบ เพราะบางครั้งเสน่ห์ของการเดินทางก็ไม่ได้อยู่ที่การไปให้ครบทุกจุด แต่อยู่ที่เรื่องราวที่เราได้รู้จักระหว่างทาง